formy przemocy
Przemoc to nie tylko uderzenie. Może być słowem, spojrzeniem, kontrolą konta bankowego albo latami trwającym poczuciem, że twoja rzeczywistość jest systematycznie podważana. Rozpoznanie formy przemocy to często pierwszy - i najtrudniejszy - krok.
Poniżanie, wyśmiewanie, groźby, izolowanie od bliskich, podważanie poczucia rzeczywistości (gaslighting), szantaż emocjonalny. Przemoc psychiczna w związku i w rodzinie bywa niewidoczna dla otoczenia - i właśnie dlatego szczególnie niszczy. Może współwystępować z obniżonym poczuciem własnej wartości i trudnościami w stawianiu granic.
Systematyczne wzbudzanie lęku, poczucia winy i wstydu. Sprawca może "wybuchać" bez ostrzeżenia, a potem przez długi czas być czuły - ta zmienność jest sama w sobie formą kontroli. Skutki obejmują często wyczerpanie psychiczne i chroniczne napięcie.
Bicie, popychanie, szarpanie, duszenie, pozbawienie snu lub jedzenia. Ważne: przemoc fizyczna rzadko pojawia się "znikąd" - poprzedza ją zwykle długi okres przemocy psychicznej lub emocjonalnej.
Kontrola dostępu do pieniędzy, odbieranie wynagrodzenia, zaciąganie długów bez zgody, uniemożliwianie podjęcia pracy lub utrzymania zatrudnienia. Przemoc ekonomiczna wobec partnera czy współmałżonka tworzy zależność, która utrudnia wyjście z trudnej relacji.
Wymuszanie kontaktów seksualnych, ignorowanie odmowy, traktowanie ciała partnera jak własności. Przemoc seksualna w związku jest przestępstwem - bez względu na to, czy osoby są małżeństwem.
Krzyki, wyzwiska, poniżające komentarze, publiczne zawstydzanie. Słowa mogą ranić trwale - badania pokazują, że przemoc słowna wpływa na mózg podobnie jak przemoc fizyczna. O przemocy rówieśniczej w szkole piszemy w osobnym artykule: przemoc rówieśnicza - jak ją rozpoznać.
Wiele osób przez miesiące, a nawet lata nie nazywa swoich doświadczeń przemocą. Mówią sobie: "przesadzam", "inni mają gorzej", "przecież mnie kocha". Tymczasem przemoc rzadko wygląda tak, jak pokazują ją filmy. Bywa cicha, codzienna i - właśnie dlatego - szczególnie trudna do rozpoznania.
mechanizmy przemocy
Przemoc w relacji rzadko jest ciągła. Najczęściej przebiega w powtarzającym się cyklu trzech faz, opisanym po raz pierwszy przez psycholożkę Leonorę Walker. Zrozumienie tego mechanizmu pomaga odpowiedzieć na pytanie, które wielu ofiarom zadają bliscy: "dlaczego po prostu nie odejdziesz?".
Atmosfera staje się gęsta i nie do zniesienia. Każdy drobiazg prowokuje, partner jest drażliwy i nieprzewidywalny. Osoba doświadczająca przemocy stara się "chodzić na palcach" i nie dać powodów do wybuchu - co i tak nie pomaga.
Dochodzi do wybuchu - fizycznego, słownego lub emocjonalnego. Osoba doświadczająca przemocy może szukać pomocy, dzwonić na policję lub do bliskich. Faza ta bywa najkrótsza w całym cyklu.
Sprawca przeprasza, przynosi kwiaty, obiecuje zmianę. Przez chwilę wraca para z początku znajomości. Właśnie ta faza sprawia, że ofiara zostaje - i właśnie dlatego jest najgroźniejsza. Z czasem ta faza zanika, a przemoc się nasila.
Osoby uwikłane w przemoc często słyszą od otoczenia, że "powinny po prostu odejść". Tymczasem mechanizmy psychologiczne przemocy - izolacja, niszczenie poczucia własnej wartości, ekonomiczna zależność, strach - sprawiają, że odejście jest realnie trudne i niebezpieczne.
Przemoc zostawia też ślady w zdrowiu psychicznym. Osoby po długotrwałym doświadczaniu przemocy często zmagają się z wyczerpaniem psychicznym, trudnościami w stawianiu granic i głęboko obniżonym poczuciem własnej wartości - niezależnie od tego, czy wciąż są w trudnej relacji, czy już ją zakończyły.
"Przez lata myślałam, że to moja wina. Że wyolbrzymiam. Że inni mają gorzej. Dopiero w gabinecie zrozumiałam, że to, co opisuję, ma nazwę.
rozpoznaj sygnały
Poniższe sygnały nie są diagnozą ani wyroczniią. To lista obserwacji, które mogą pomóc nazwać to, co się dzieje. Jeśli kilka z nich brzmi znajomo - nawet jeśli nie jesteś pewna/pewny, czy to "wystarczająco poważne" - to już powód, by porozmawiać ze specjalistą.
Czujesz, że musisz uważać na każde słowo i zachowanie, żeby nie sprowokować partnera lub członka rodziny.
Twoje potrzeby są regularnie bagatelizowane, wyśmiewane lub ignorowane.
Ktoś decyduje za ciebie o pieniądzach, pracy lub tym, z kim możesz się spotykać.
Słyszysz, że "przesadzasz", "dramatyzujesz" albo że twoje przeżycia "nie są takie złe" - i zaczynasz w to wierzyć.
Straciłaś/straciłeś kontakt z bliskimi - rodziną, przyjaciółmi - stopniowo lub nagle.
Boisz się reakcji partnera lub rodzica - jego nastrojów, wybuchów, ciszy.
Po kłótniach lub aktach przemocy następuje okres przeprosin i czułości - po czym wszystko zaczyna się od nowa.
Twoje poczucie własnej wartości znacząco spadło od czasu, gdy jesteś w tej relacji.
Jesteś chronicznie zmęczona/zmęczony, bez energii - nawet bez wyraźnego powodu fizycznego. Więcej o tym: wyczerpanie psychiczne.
Czujesz się samotna/samotny - nawet będąc w relacji z innymi ludźmi.
Jeśli kilka z tych punktów brzmi znajomo - to dobry moment, żeby porozmawiać ze specjalistą. Nie musisz mieć "pewności", że to przemoc. Wystarczy, że czujesz, że coś jest nie tak.
umów pierwszą konsultacjęwsparcie terapeutyczne
Praca terapeutyczna po doświadczeniu przemocy to nie tylko "przepracowanie przeszłości". To przede wszystkim odbudowa - poczucia bezpieczeństwa, własnej wartości i zdolności do tworzenia zdrowych relacji.
Bezpieczna przestrzeń do przetworzenia traumatycznych doświadczeń, zrozumienia dynamiki relacji, w której się znalazłaś/znalazłeś, i stopniowego odbudowywania siebie. Pracujemy w różnych nurtach - dobieramy podejście do potrzeb konkretnej osoby.
Przemoc w relacji nie zawsze oznacza jej koniec - choć zawsze wymaga głębokiej pracy. Terapia par może być właściwym krokiem, gdy oboje partnerzy tego chcą i gdy przemoc nie zagraża bezpieczeństwu. Pracujemy m.in. metodą EFT dla par.
Pierwsze spotkanie to przestrzeń na rozmowę - bez presji, bez diagnoz. Możesz przyjść z pytaniem, z wątpliwością lub po prostu z poczuciem, że "coś jest nie tak". Razem zastanowimy się, jakie wsparcie będzie dla ciebie najlepsze.
Wszystkie spotkania objęte są tajemnicą zawodową. Możesz przyjść sama/sam - nie musisz nikomu tłumaczyć, dlaczego ani po co. Przyjmujemy w Warszawie (Marszałkowska 1/160) oraz online.
nasz zespół
Nasi terapeuci mają doświadczenie w pracy z osobami doświadczającymi przemocy - zarówno tymi, które wciąż są w trudnej sytuacji, jak i tymi, które ją zakończyły i potrzebują wsparcia w odbudowie.
psychoterapeutka
Psychoterapeutka i trenerka umiejętności psychospołecznych. Pracuje w nurcie humanistyczno-doświadczeniowym.
profil i terminy
psychoterapeutka
Pracuje w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT). Pomaga w pracy z lękiem, trudnymi wzorcami relacyjnymi i skutkami traumy.
profil i terminy
psychoterapeutka
Wspiera osoby dorosłe w kryzysach życiowych, w tym związanych z trudnymi doświadczeniami relacyjnymi i traumą.
profil i terminy
psychoterapeuta
Pracuje z osobami dorosłymi w obszarze trudnych doświadczeń, relacji i budowania odporności psychicznej.
profil i terminyodpowiedzi na pytania
Wyróżniamy kilka podstawowych form przemocy: fizyczną (bicie, popychanie, zadawanie bólu), psychiczną i emocjonalną (poniżanie, zastraszanie, manipulacja), seksualną (wymuszanie kontaktów), ekonomiczną (kontrola finansów, uniemożliwianie pracy) oraz słowną i werbalną. W środowisku szkolnym mówi się też o przemocy rówieśniczej. Formy przemocy często współwystępują - przemoc fizyczna prawie zawsze towarzyszy psychicznej.
W konflikcie obie strony mają głos, możliwość obrony i realny wpływ na sytuację. Przemoc cechuje brak równowagi sił - jedna strona jest systematycznie krzywdzona, zawstydzana lub zastraszana, a jej reakcje służą drugiej stronie jako pretekst, a nie jako powód do refleksji. Konflikt bywa bolesny, ale nie zostawia trwałych śladów w poczuciu własnej wartości i bezpieczeństwie.
Cykl przemocy, opisany przez psycholożkę Leonorę Walker, składa się z trzech powtarzających się faz: narastania napięcia, wybuchu przemocy oraz tzw. miodowego miesiąca - okresu przeprosin, czułości i obietnic zmiany. Z czasem faza miodowego miesiąca zanika, a przemoc się nasila. Ten mechanizm wyjaśnia, dlaczego osoby doświadczające przemocy zostają w relacji - faza ulgi i bliskości po wybuchu jest realnym doświadczeniem, nie naiwością.
W nagłych przypadkach - numer alarmowy 112 lub policja (997). Jeśli potrzebujesz wsparcia i rozmowy, możesz skontaktować się z Ogólnopolskim Pogotowiem dla Ofiar Przemocy "Niebieska Linia": 116 123 (bezpłatna, całą dobę). W sprawach prawnych pomocne są ośrodki pomocy społecznej (OPS) w Twoim rejonie. Wsparcie psychologiczne - zarówno dla osób wciąż w trudnej sytuacji, jak i po jej zakończeniu - oferujemy w Ośrodku Moje Miejsce.
Przemoc psychiczna nie zostawia widocznych śladów, co utrudnia jej dokumentowanie. Pomocne może być prowadzenie zapisków z datami i opisem zdarzeń, zachowywanie wiadomości i nagrań (w zakresie dozwolonym prawnie), a także zeznania świadków. Warto też skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie rodzinnym lub z organizacją zajmującą się pomocą ofiarom przemocy. Psycholog lub terapeuta może wystawić opinię na temat stanu psychicznego osoby doświadczającej przemocy - jednak to organy ścigania i sąd oceniają dowody.
Nie ma jednej odpowiedzi. Część osób radzi sobie dzięki wsparciu bliskich i własnemu procesowi przepracowania. Wiele osób jednak - szczególnie po długotrwałej przemocy - doświadcza skutków, które same nie mijają: wyczerpania, lęku, trudności w nowych relacjach, niskiego poczucia własnej wartości czy problemów z granicami. Terapia daje bezpieczne miejsce do przepracowania tych trudności - nie musisz wiedzieć "czy to wystarczająco poważne", żeby się zgłosić.
To zależy od sytuacji. Terapia par nie jest wskazana, gdy przemoc trwa i zagraża bezpieczeństwu - w takim przypadku priorytetem jest bezpieczeństwo osoby doświadczającej przemocy i ewentualna terapia indywidualna. Natomiast gdy przemoc ustała, a obie osoby chcą pracować nad relacją i rozumieją powagę tego, co się wydarzyło, praca terapeutyczna może być możliwa. Każdą sytuację oceniamy indywidualnie. Więcej o terapii par: terapia EFT dla par.
Nie musisz mieć gotowych odpowiedzi ani pewności, czego szukasz. Wystarczy, że coś w tym, co tu przeczytałaś/przeczytałeś, brzmi znajomo. Pierwsze spotkanie jest poufne, bez zobowiązań - i możesz przyjść sama/sam.